Thursday, May 28, 2020

ৰাগ অল্হৈয়া বিলাৱল পৰিচয় (Raag Alhaiya Bilawal)

ৰাগ অল্হৈয়া বিলাৱল পৰিচয় (Raag Alhaiya Bilawal)

স্বৰলিপি


 স্বৰ

 আৰোহনত মধ্যম বৰ্জিত, দুয়োটা নি ৰ ব্যৱহাৰ হয়, বাকি সকলো স্বৰ শুদ্ধ ।

 জাতি

 সাৰৱ-সম্পূৰ্ণ

 ঠাট

 বিলাৱল

 বাদি/সমবাদি

 ধা/গা

 সময়

 দিনৰ প্ৰথম প্ৰহৰ (6AM - 9AM)

 মূখ্য স্বৰ

 গা ৰে গা পা; ধা নি ধা পা; মা গা ৰে; গা পা ধা নি সা°

 আৰোহ-অৱৰোহ

 সা ৰে গা পা ধা নি সা°- সা° নি ধা পা ধা নি ধা পা মা গা ৰে সা


ৰাগ বিৱৰণ: ৰাগ বিলাৱলত কোমল নি (নি) ৰ ব্যৱহাৰ কৰিলে অল্হৈয়া বিলাৱল হয়। ৰাগৰ মূখ্য বৈশিষ্ট হৈছে বাদি ধা কিন্তু ই ন্যাস স্বৰ নহয়। ইয়াৰ প্ৰকৃত নাম কল্যাণ কিন্তু মোগল ৰাজত্বৰ পাছৰে পৰা ই ইমন হিচাপে জনাজাত হয়। আৰোহনত নি ৰ  ব্যৱহাৰে ইয়াৰ সৈন্দৰ্য্য বৃদ্ধি কৰে। ইয়াৰ ন্যাস স্বৰ পা আৰু গা। ইয়াত দুটা ধা ৰ মাজত কোমল নি (নি) ব্যৱহাৰ হয় যেনে- সা° নি ধা পা; ধা নি ধা পা।

            উত্তৰংগ প্ৰধান ৰাগ আৰু মধ্য আৰু তাৰ সপ্তকলৈ প্ৰসাৰিত হয়।

ৰাগ ইমন পৰিচয় (Raag Yaman)

ৰাশ ইমন পৰিচয় (Raag Yaman)
স্বৰলিপি

 স্বৰ মধ্যম তীব্ৰ (মা') বাকি সকলো স্বৰ শুদ্ধ ।
 জাতি সম্পূৰ্ণ-সম্পূৰ্ণ
 ঠাট কল্যাণ
 বাদি/সমবাদি গা/নি
 সময় ৰাতিৰ প্ৰথম প্ৰহৰ (6PM - 9PM)
 মূখ্য স্বৰ
 নি ৰে গা; নি ৰে মা গা; মাপা; মা ধা পা নি ধা পা মা ৰে গা ৰে; নি,ৰে,ধা,নি,সা;
 আৰোহ-অৱৰোহ নি ৰে সা; নি ৰে গা মা পা ধা নি সা° - সা° নি ধা পা মা গা ৰে সা, নি ৰে সা

ৰাগ বিৱৰণ: এই ৰাগ সূৰ্যাস্তৰৰ পাছতেই পৰিৱেশন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰকৃত নাম কল্যাণ কিন্তু মোগল ৰাজত্বৰ পাছৰে পৰা ইয়াক ইমন হিচাপে জনাজাত হয়। আৰোহনত নি ৰ  ব্যৱহাৰে ইয়াৰ সৈন্দয্য বৃদ্ধি কৰে।

Tuesday, May 26, 2020

ৰাগ কেদাৰ পৰিচয় (Raag Kedar Parichay)

ৰাগ-কেদাৰ(Raag Kedar)

                                                               স্বৰলিপি                                                                  

 স্বৰ

 আৰোহনত ৰে আৰু গা বৰ্জিত, অৱৰোহনত গা বৰ্জিত আৰু তিব্ৰ মা আৰু শুদ্ধ মা দুয়োতা ব্যৱহাৰ হয়।

 জাতি

 ঔৰৱ-সম্পূৰ্ণ

 ঠাট

 কল্যাণ

 বাদি/সম্বাদি

 মা/সা

 সময়

 ৰাতিৰ প্ৰথম প্ৰহৰ

 মূখ্য অংগ

 সা মা; মা পা; মা' পা ধা পা মা'; সা ৰে সা, মা' পা ধা পা মা' পা সা°; সা° ৰে° সা° সা° ধা ধা পা

 আৰোহ-অৱৰোহ

 সা মা পা ধা নি সা°- সা° নি ধা পা; মা' পা ধা পা; মা মা ৰে সা;


বিশেষত্ব: ৰাতিৰ প্ৰথম প্ৰহৰত পৰিৱেশন কৰা এই ৰাগ কৰুণ ৰসেৰে পৰিপূৰ্ণ তথা অতি মধুৰ। কিছু বিদ্বানে অৱৰোহনত গান্ধাৰৰ(গা) প্ৰয়োগ নকৰি ইয়াক ঔৰৱ-ষাৰৱ বুলি কয়। গান্ধাৰৰ প্ৰয়োগ অলপকৈ কৰিলে ৰাগৰ সুন্দৰতা আৰু বৃদ্ধি হয়। গান্ধাৰ(গা) ৰ অল্প প্ৰয়োগ মধ্যম(মা)ক বক্ৰ কৰি বা মীড়ৰৰ সৈতে কৰা হয়। যেনে- সা মা গা পা; মা' পা ধা পা; মা গা ৰে সা।

মধ্যম স্বৰৰ পৰা ওপৰলৈ যাওঁতে তীব্ৰ মাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যেনে- মা' পা ধা পা ; মা' পাধানিসা° ; মা' পা ধা পা সা' ; এইদৰে পঞ্চম (পা) ৰ পৰা চিধা তাৰ সপ্তকৰ সা লৈকে যোৱা হয়। অৱৰোহনত নি ৰব্যৱহাৰ কমকৈ কৰা হয় যেনে- সা° ৰে° সা° সা° ধা ধা পা। শুদ্ধ মা ৰ অধিক ব্যৱহাৰৰ কাৰণে ৰে মা প্ৰয়োগৰ ক্ষেত্ৰত কোমল নি ৰ প্ৰয়োগ ৰাগৰ সৈন্দয্য বৃদ্ধিৰ বাবে অলপকৈ কৰা হয় যেনে- মা' পা ধা নি ধা পা  মা।

ৰাগ ভৈৰৱ পৰিচয় (Raag Bhairav)

ৰাগ ভৈৰৱ(Raag Bhairav)
স্বৰলিপি

 স্বৰ ৰে আৰু ধা কোমল, অন্য সকলো স্বৰ শুদ্ধ
 জাতি         সম্পূৰ্ণ-সম্পূৰ্ণ    
 ঠাট     ভৈৰৱ
 বাদি/সমবাদি ধৈৱত/ঋষভ (ধা-ৰে)
 সময় দিনৰ প্ৰথম প্ৰহৰ
 মূখ্য অংগ ৰে ৰে সা; ধা ধা পা; গা মা ধা ধা পা; গা মা ৰে ৰে সা; নি সা; 
আৰোহ-অৱৰোহসা ৰে গা মা পা ধা নি সা°- সা° নি ধা পা মা গা ৰে সা

বিশেষত্ব: ৰাগ ভৈৰৱ প্ৰভাত বেলাৰ প্ৰসিদ্ব ৰাগ। ইয়াৰ পৰিৱেশ ভক্তিৰসৰ গাম্ভীয্যতাৰে পৰিপূৰ্ণ। এই ৰাগ ভৈৰৱ ৰাগৰ আশ্ৰয় ৰাগ। এই ৰাগত ঋষভ আৰু ধৈৱত ৰাগক আন্দোলিত কৰি গোৱা হয়। এই ৰাগত মধ্যমৰ পৰা মীড় দ্বাৰা গান্ধাৰক স্পৰ্শ কৰি ঋষভক আন্দোলিত কৰি গোৱা হয়। 
এই ৰাগত পঞ্চম স্বৰক অধিক ডাঙৰকৈ গালে ৰামকলি ৰাগৰ কঞ্চিত আভাস পোৱা যায়। ইয়াৰ সমপ্ৰকৃতিৰ ৰাগ হৈছে কলিংগড়া আৰু ৰামকলি।
কৰুণ ৰসেৰে পৰিপূৰ্ণ ভৈৰৱ ৰাগৰ প্ৰকৃতি গম্ভীৰ। এই ৰাগৰ বিস্তাৰ তিনিও সপ্তকতে কৰা হয়। এই ৰাগত ধ্ৰুপদ, খেয়াল, তাৰানা আদি গোৱা হয়। এই ৰাগৰ আৰু বিভিন্ন প্ৰকাৰ প্ৰচলিত আছে- প্ৰভাত ভৈৰৱ, অহিৰ ভৈৰৱ আদি।